السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
348
تفسير الميزان ( فارسي )
مذكور از القائات شيطانى است ، مساله عجله كردن در امور و جزع و بىتابى نمودن در احتمال خطر و خفت در عقل در موقع شادى و يا اندوه و امثال اين عوارض ، نيز نشان همين القائات شيطانى است . و اما اينكه در روايات آمده بود كه محدث صوت را مىشنود ولى فرشته را نمىبيند ، بايد حمل كرد بر اين جهت ، نه اينكه جمع بين دو معنا يعنى هم ديدن و هم صوت را شنيدن محال است و خلاصه اينكه ملاك در محدث بودن يك انسان اين است كه صداى هاتف غيبى را بشنود و لازم نيست كه حتما صاحب صدا را هم ببيند و اگر اتفاق افتاد كه در حين شنيدن صوت ، فرشته را هم ديد از اين باب نيست كه چون محدث بوده فرشته را ديده ، نه ، لازمه محدث بودن ديدن فرشته نيست ، اين را بدان جهت گفتيم كه آيات قرآنى صريح است در اينكه مريم روح را به صورت بشرى تمام عيار مشاهده كرد و در حين گفتگو او را مىديد ، مثلا فرموده : « فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا ، فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا ، قالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيًّا ، قالَ إِنَّما أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لأَهَبَ لَكِ غُلاماً زَكِيًّا » « 1 » ، ( بطورى كه ملاحظه مىكنيد آيه شريفه صريح در اين است كه مريم شخصى را به شكل بشر ديده و با او سخن گفته است ) و يا در باره همسر ابراهيم ع در داستان بشارت به فرزند دار شدنش فرموده : « وَلَقَدْ جاءَتْ رُسُلُنا إِبْراهِيمَ بِالْبُشْرى ، قالُوا : سَلاماً قالَ سَلامٌ . . . وَامْرَأَتُه قائِمَةٌ فَضَحِكَتْ ، فَبَشَّرْناها بِإِسْحاقَ وَمِنْ وَراءِ إِسْحاقَ يَعْقُوبَ ، قالَتْ يا وَيْلَتى أأَلِدُ وَأَنَا عَجُوزٌ ، وَهذا بَعْلِي شَيْخاً ، إِنَّ هذا لَشَيْءٌ عَجِيبٌ ، قالُوا أتَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللَّه رَحْمَتُ اللَّه وَبَرَكاتُه عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ ، إِنَّه حَمِيدٌ مَجِيدٌ » « 2 » . البته در اينجا وجه ديگرى نيز هست و آن اين است كه مراد امام در روايت از كلمه « معاينه - مشاهده » كه آن را در مورد محدث نفى كرده ، مشاهده حقيقت فرشته باشد نه ممثل شده او ، و بخواهد بفرمايد شخص محدث حقيقت فرشته را نمىبيند ، ( و اما ممثل شده او را مىبيند ، و آيات شريفه قرآن هم بيش از ديدن مثال فرشته را در باره مريم و همسر ابراهيم اثبات
--> ( 1 ) ما روح خود ( جبرائيل ) را بسوى او فرستاديم كه همانند بشر كامل بر او نمايان شد مريم گفت من از شر تو بر خداى رحمان پناه ميبرم اگر خدا ترس و پرهيزكارى از اينجا دور شو جبرائيل گفت : من فرستاده پروردگارت هستم تا پسرى پاك بر تو ببخشم « سوره مريم ، آيه 19 » . ( 2 ) و همسرش ايستاده بود خنديد و ما او را بشارت داديم به اسحاق ، و از نسل اسحاق يعقوب ، او گفت : واى بر من : آيا من فرزند مىآورم ؟ با اينكه زنى عجوزهام و اينكه شوهرم در حال پيرى است ، اين سخن بسيار عجيب است ، گفتند : آيا از امر خدا تعجب مىكنى ، رحمت خدا و بركات او بر شما اهل بيت است كه او حميد و مجيد است . « سوره هود ، آيه 72 » .